Fałszerstwa w dobie pandemii

Na początku lutego 2021 r. chińskie służby bezpieczeństwa zatrzymały fałszerzy szczepionek przeciw COVID-19 i skonfiskowały ponad 3 tys. dawek zawierających głównie sól fizjologiczną, część z nich była przeznaczona do sprzedaży za granicą. Niewątpliwym sukcesem polskiej Policji było rozbicie międzynarodowej grupy przestępczej działającej od lutego 2018 r., wprowadzającej na rynek sfałszowane produkty największych światowych koncernów farmaceutycznych. Zabezpieczono środki medyczne, m.in. leki psychotropowe, onkologiczne, anaboliki oraz środki na potencję. Ostatnie wydarzenia pokazują, że sfałszowane leki mogą stanowić zagrożenie, również w Polsce. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy skazani na nielegalne leki. Nad sytuacją związaną z tym problemem wraz z farmaceutami czuwa Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków (KOWAL), która administruje systemem weryfikacji autentyczności produktów leczniczych (PLMVS).

Dwa lata współpracy

9 lutego 2021 r. minęły dwa lata od uruchomienia systemu PLMVS. Jest on polską odpowiedzią na globalny problem fałszowania leków, natomiast w innych krajach Europy działają analogiczne systemy. WHO i EFPIA szacują, że nawet 500 tys. opakowań podróbek leków na receptę pojawia się rocznie w legalnym obiegu. By temu zapobiec, system weryfikacji autentyczności leków sprawdza i rozpoznaje unikalne numery seryjne oraz identyfikatory każdego legalnie wprowadzonego na rynek pudełka leków. PLMVS funkcjonuje w niemal 100% polskich aptek, a dzięki współpracy farmaceutów, hurtowników i wytwórców od 2019 r. chroni polskich pacjentów przed fałszywkami.

Statystyki działania systemu

Statystyki wskazują, że KOWAL, który monitoruje pracę systemu, odnotował spadek alertów, również tych technicznych. Dzięki zaangażowaniu całego środowiska farmaceutycznego błędy techniczne są na bieżąco korygowane, aby zwiększyć skuteczność systemu. Na początku 2020 r. liczba alertów przekraczała 60 tys., natomiast pod koniec roku było ich ponad 3 razy mniej, bo ok. 20 tys. By usprawnić pracę farmaceutów, Europejska Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków (EMVO) udostępniła również narzędzie do weryfikacji poprawności działania skanera, które umożliwia sprawdzenie odpowiedniej konfiguracji czytnika kodów kreskowych.

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Jak zachować pewność, że leki, które kupujemy, są oryginalne? KOWAL rekomenduje korzystanie wyłącznie z zasobów legalnego łańcucha dystrybucji. Leki dostępne w aptekach są objęte serializacją, co oznacza, że tylko pozytywnie zweryfikowany produkt leczniczy może zostać wydany pacjentowi. Zagrożeniem są natomiast leki kupowane przez Internet lub z innych pozarynkowych źródeł, gdzie nie mamy gwarancji oryginalnego pochodzenia produktu ani jego działania. Warto o tym pamiętać.