W Polsce niepłodność dotyczy około 4 do 14 % małżeństw. O problemie bezpłodności mówi się wówczas, gdy po 2 latach współżycia bez stosowania jakichkolwiek metod unikania ciąży, nie dochodzi do poczęcia dziecka. Za jedną z głównych przyczyn niepłodności uważa się odkładanie na późniejszy okres życia decyzji o rodzicielstwie. Częstość niepłodności u kobiet w wieku 30 – 34 lat wynosi 1 na 7, w wieku 40 – 44, 1 na 4.
Metody medycznie wspomaganego poczęcia człowieka można sprowadzić do dwóch rodzajów ingerencji:
1. zapłodnienie wewnątrzustrojowe (in vivo);
2. zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro).
Zapłodnienie wewnątrzustrojowe zwane jest inaczej sztuczną inseminacją lub sztucznym zapłodnieniem. Polega na wprowadzeniu wcześniej pobranej od mężczyzny spermy w żeńskie organy rozrodcze, celem umożliwienia połączenia plemnika z komórką jajową.
Nasienie pobierane jest na drodze masturbacji. Wybrane z ejakulatu, poprzez selekcję i płukanie, plemniki podaje się poprzez szyjkę bezpośrednio do jamy macicy.
Zapłodnienie pozaustrojowe, FIVET - fertilization in vitro with embrion transfer oznacza dokonanie zapłodnienia, czyli połączenia komórki jajowej z plemnikiem poza organizmem kobiety. Aby uzyskać najlepsze rezultaty, kobieta poddawana jest stymulacji hormonalnej mającej na celu uzyskanie w jednym cyklu większej liczby dojrzałych pęcherzyków Graafa. Zawarte w nich komórki jajowe w liczbie kilku, czasem kilkunastu, pobierane są poprzez nakłucie jajników pod kontrolą USG. Plemniki uzyskuje się poprzez masturbację lub w przypadku poważniejszych zaburzeń w spermatogenezie, poprzez biopsję najądrza lub jądra.
Komórki jajowe łączone są z nasieniem na specjalnych podłożach, gdzie dochodzi do zapłodnienia i powstania zarodków. W przypadkach niepłodności męskiej (mało żywotne plemniki, mała ich liczba), stosuje się dodatkowo wspomaganie mikrochirurgicznie - docytoplazmatyczną iniekcję plemników (ICSI - Intracytoplasmic Sperm Injection).
Gdy embrion ludzki osiągnie stadium ośmiu blastometrów, zostaje z "probówki" przeniesiony i implantowany w macicy matki. Rutynowo podaje się 2 zarodki u kobiet przed 35. rokiem życia i 3 zarodki po 35. roku życia. W przypadku gdy dojdzie do rozwoju trzech zarodków, proponuje się redukcję płodów. Pozostałe embriony podlegają zamrożeniu i przechowaniu dla ewentualnego późniejszego wykorzystania.
Stymulacja hormonalna może prowadzić do groźnego dla życia - tzw. zespołu hyperstymulacji.
Drugie rozróżnienie dotyczące sztucznej prokreacji, to rozróżnienie ze względu na dawców komórki rozrodczej.
Chodzi o to, czy dawcami tymi są małżonkowie (zapłodnienie homologiczne), czy też osoby nie związane ze sobą węzłem małżeńskim (zapłodnienie heterologiczne). W takim przypadku kombinacje dostarczycieli gamet mogą być rozmaite, np. żona i pozamałżeński dawca plemników - za zgodą lub bez zgody męża, osoba wolna i dawca plemników (wolny lub żonaty).
Techniki wspomaganej prokreacji dają również możliwość na zapłodnienie dokonane po śmierci dawcy komórek rozrodczych, a także na posługiwanie się metodą matek zastępczych (na przykład gdy kobieta nie może już mieć własnych komórek jajowych, gdyż czynność jajnika wygasła, bądź nie chce podjąć trudu dziewięciomiesięcznego okresu ciąży i porodu).
Techniki sztucznego zapłodnienia otwierają także drogę do pozapłciowej reprodukcji istot ludzkich za pośrednictwem podziału bliźniaczego, klonowania, do zapłodnienia między gametami ludzkimi lub zwierzęcymi, i innych eksperymentów na wytworzonych i pozostających poza organizmami matek „nadliczbowych” embrionach.
Katowice, 17.06.2008 r
Akta Konferencji Episkopatu Polski nr 14/2008
Metody medycznie wspomaganego poczęcia człowieka można sprowadzić do dwóch rodzajów ingerencji:
1. zapłodnienie wewnątrzustrojowe (in vivo);
2. zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro).
Zapłodnienie wewnątrzustrojowe zwane jest inaczej sztuczną inseminacją lub sztucznym zapłodnieniem. Polega na wprowadzeniu wcześniej pobranej od mężczyzny spermy w żeńskie organy rozrodcze, celem umożliwienia połączenia plemnika z komórką jajową.
Nasienie pobierane jest na drodze masturbacji. Wybrane z ejakulatu, poprzez selekcję i płukanie, plemniki podaje się poprzez szyjkę bezpośrednio do jamy macicy.
Zapłodnienie pozaustrojowe, FIVET - fertilization in vitro with embrion transfer oznacza dokonanie zapłodnienia, czyli połączenia komórki jajowej z plemnikiem poza organizmem kobiety. Aby uzyskać najlepsze rezultaty, kobieta poddawana jest stymulacji hormonalnej mającej na celu uzyskanie w jednym cyklu większej liczby dojrzałych pęcherzyków Graafa. Zawarte w nich komórki jajowe w liczbie kilku, czasem kilkunastu, pobierane są poprzez nakłucie jajników pod kontrolą USG. Plemniki uzyskuje się poprzez masturbację lub w przypadku poważniejszych zaburzeń w spermatogenezie, poprzez biopsję najądrza lub jądra.
Komórki jajowe łączone są z nasieniem na specjalnych podłożach, gdzie dochodzi do zapłodnienia i powstania zarodków. W przypadkach niepłodności męskiej (mało żywotne plemniki, mała ich liczba), stosuje się dodatkowo wspomaganie mikrochirurgicznie - docytoplazmatyczną iniekcję plemników (ICSI - Intracytoplasmic Sperm Injection).
Gdy embrion ludzki osiągnie stadium ośmiu blastometrów, zostaje z "probówki" przeniesiony i implantowany w macicy matki. Rutynowo podaje się 2 zarodki u kobiet przed 35. rokiem życia i 3 zarodki po 35. roku życia. W przypadku gdy dojdzie do rozwoju trzech zarodków, proponuje się redukcję płodów. Pozostałe embriony podlegają zamrożeniu i przechowaniu dla ewentualnego późniejszego wykorzystania.
Stymulacja hormonalna może prowadzić do groźnego dla życia - tzw. zespołu hyperstymulacji.
Drugie rozróżnienie dotyczące sztucznej prokreacji, to rozróżnienie ze względu na dawców komórki rozrodczej.
Chodzi o to, czy dawcami tymi są małżonkowie (zapłodnienie homologiczne), czy też osoby nie związane ze sobą węzłem małżeńskim (zapłodnienie heterologiczne). W takim przypadku kombinacje dostarczycieli gamet mogą być rozmaite, np. żona i pozamałżeński dawca plemników - za zgodą lub bez zgody męża, osoba wolna i dawca plemników (wolny lub żonaty).
Techniki wspomaganej prokreacji dają również możliwość na zapłodnienie dokonane po śmierci dawcy komórek rozrodczych, a także na posługiwanie się metodą matek zastępczych (na przykład gdy kobieta nie może już mieć własnych komórek jajowych, gdyż czynność jajnika wygasła, bądź nie chce podjąć trudu dziewięciomiesięcznego okresu ciąży i porodu).
Techniki sztucznego zapłodnienia otwierają także drogę do pozapłciowej reprodukcji istot ludzkich za pośrednictwem podziału bliźniaczego, klonowania, do zapłodnienia między gametami ludzkimi lub zwierzęcymi, i innych eksperymentów na wytworzonych i pozostających poza organizmami matek „nadliczbowych” embrionach.
Katowice, 17.06.2008 r
Akta Konferencji Episkopatu Polski nr 14/2008
Anna Gręziak
Anna Gręziak
Prezes Zarządu Głównego Katolickiego Stowarzyszenia Lekarzy Polskich
Ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie oraz podyplomowe w zakresie organizacji ochrony zdrowia na Uniwersytecie Warszawskim i Jagiellońskim.
Przez 19 lat pracowała jako lekarz anestezjolog w szpitalach w Pułtusku, Wyszkowie i Warszawie. W 1990 roku, po wygranym konkursie na Lekarza Wojewódzkiego w Warszawie podjęła służbę publiczną. Pracowała kolejno: w Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim, jako Pełnomocnik ds. ochrony praw pacjentów i osób niepełnosprawnych w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Od maja 2003 do 25 listopada 2005 roku pełniła funkcję Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie.
25 listopada 2005 roku powołana na funkcję Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia, którą pełniła do 27 listopada 2007 roku. W Ministerstwie Zdrowia nadzorowała pracę Departamentów: Współpracy Międzynarodowej, Funduszy Strukturalnych i Środków Pomocowych, Pielęgniarek i Położnych. Była członkiem Komitetu Europejskiego Rady Ministrów. Na forum Komisji Europejskiej prowadziła działania zmierzające do zmiany tych przepisów UE, które powodują dyskryminację polskich pielęgniarek i położnych przy uznawaniu ich kwalifikacji w pozostałych krajach Wspólnoty. W 2006 roku kierowała pracami nad ustawą o przekazaniu środków finansowych świadczeniodawcom na wzrost wynagrodzeń, wprowadzającą najwyższe na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat podwyżki dla pracowników ochrony zdrowia.
Prezes Zarządu Głównego Katolickiego Stowarzyszenia Lekarzy Polskich
Ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie oraz podyplomowe w zakresie organizacji ochrony zdrowia na Uniwersytecie Warszawskim i Jagiellońskim.
Przez 19 lat pracowała jako lekarz anestezjolog w szpitalach w Pułtusku, Wyszkowie i Warszawie. W 1990 roku, po wygranym konkursie na Lekarza Wojewódzkiego w Warszawie podjęła służbę publiczną. Pracowała kolejno: w Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim, jako Pełnomocnik ds. ochrony praw pacjentów i osób niepełnosprawnych w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Od maja 2003 do 25 listopada 2005 roku pełniła funkcję Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie.
25 listopada 2005 roku powołana na funkcję Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia, którą pełniła do 27 listopada 2007 roku. W Ministerstwie Zdrowia nadzorowała pracę Departamentów: Współpracy Międzynarodowej, Funduszy Strukturalnych i Środków Pomocowych, Pielęgniarek i Położnych. Była członkiem Komitetu Europejskiego Rady Ministrów. Na forum Komisji Europejskiej prowadziła działania zmierzające do zmiany tych przepisów UE, które powodują dyskryminację polskich pielęgniarek i położnych przy uznawaniu ich kwalifikacji w pozostałych krajach Wspólnoty. W 2006 roku kierowała pracami nad ustawą o przekazaniu środków finansowych świadczeniodawcom na wzrost wynagrodzeń, wprowadzającą najwyższe na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat podwyżki dla pracowników ochrony zdrowia.
KOMENTARZE