Jaka jest skala problemu i co ma na niego wpływ?

Według raportów FDA (Food and Drug Administration) około 60% pacjentów nie pamięta nazw przyjmowanych leków, 30-50% chorych nie przestrzega ściśle zaleceń lekarskich, a około 20% leczących się stosuje farmaceutyki, które nie zostały przepisane przez specjalistę. Badania wskazują także, iż odsetek osób przyjmujących leki zgodnie z zaleceniami maleje wraz z upływem czasu, natomiast pacjenci stosujący farmakologiczne zalecenia lekarza wykazują większą dbałość o właściwy styl życia (dietę, aktywność fizyczną czy regularne badania profilaktyczne).

Na nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych wpływa wiele czynników, m. in. złożoność terapii, częstość przyjmowania leków, czynniki ekonomiczne, objawy uboczne terapii, brak przekonania o konieczności leczenia (szczególnie przy braku objawów klinicznych).

Jakie są możliwe strategie działania?

*Compliance (przestrzeganie zaleceń) – odzwierciedla oczekiwania lekarza wobec pacjenta. Zakłada pasywny udział leczonego, polegający wyłącznie na dostosowywaniu się do zaleceń leczącego. Badania wskazują, że szczególnie w terapii długoterminowej taka strategia często zawodzi.

*Concordance – strategia leczenia będąca wynikiem porozumienia pacjenta z lekarzem. Opiera się na zrozumieniu przez pacjenta sensu działań diagnostycznych i leczniczych, sprzyja ich akceptacji, poprawia efektywność terapii.

*Adherence („trzymanie się” planu terapeutycznego) – strategia opierająca się na wspólnym tworzeniu planów terapeutycznych przez lekarza i pacjenta, zgodnych z obowiązującymi zaleceniami. W strategii tej zakłada się ocenę realizacji tych planów przez pacjenta.

Jak poprawić przestrzeganie zaleceń lekarskich?

Większość pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wymaga dwóch, a często nawet większej ilości leków obniżających ciśnienie. Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego opublikowanymi w 2015 r., w leczeniu skojarzonym zaleca się stosowanie preparatów złożonych. Pozwala to na zwiększenie skuteczności leczenia poprzez uproszczenie jego schematu i bardziej rzetelne przestrzeganie zaleceń terapeutycznych. Ma to szczególne znaczenie w populacji osób w wieku podeszłym, u których występuje często zjawisko polipragmazji, a więc pacjenci ci z racji towarzyszących im wielu schorzeń, często przyjmują kilka, a nawet kilkanaście leków. W tej grupie pacjentów znacznie częściej mamy do czynienia z demencją i chorobami otępiennymi, a zatem przestrzeganie zaleceń staje się ogromnym wyzwaniem. Właśnie dlatego towarzystwa naukowe i eksperci podkreślają znaczenie wprowadzenia, szczególnie w tej grupie pacjentów, preparatów złożonych, które mogą w istotny sposób zmniejszyć liczbę tabletek przez nich przyjmowanych, a co za tym idzie – ograniczyć ryzyko pominięcia dawki leku.