Opioidy są powszechnie stosowane jako środki zwalczania bólu, zarówno przewlekłego jak i ostrego. Nadużycia w przepisywaniu opioidów stanowią rosnący problem zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i na całym świecie. Z powodu uzależnienia od leków przeciwbólowych umiera więcej osób niż od stosowania kokainy, czy heroiny.

Dlaczego przepisywanie opioidów stanowi tak duży problem?

Dr. Mark Varney: W całych Stanach Zjednoczonych trwa walka z nadużyciami w przepisywaniu leków na receptę. Tyczy się to zwłaszcza opioidów tj. OxyContin. W obliczu tego problemu wiele aptek jest niechętnych do realizowania recept na środki przeciwbólowe. Wielu lekarzy specjalizujących się w leczeniu bólu, w tym ortopedzi, neurolodzy, onkolodzy, psychiatrzy i fizjoterapeuci, muszą stawić czoła przepisom prawnym. Jednocześnie muszą zapewnić pacjentom  dogodny sposób walki, zarówno z długoterminowym, jak i ostrym bólem.

Dlaczego stosowanie opioidów jest niebezpieczne?

Dr. Mark Varney: Opioidy naśladują efekt działania opium i powodują uzależnienie. Stosowane w odpowiedni sposób, są w pełni bezpieczne. Poprawiają samopoczucie i wprowadzają w stan popularnie zwany – „high”, co powoduje tak duże zainteresowanie milionów Amerykanów, którzy stosują je dla relaksu. Opioidy działają poprzez łączenie z odpowiednimi receptorami w mózgu i blokowanie percepcji bólu. Czasem mogą wywoływać zmiany fizyczne lub chemiczne w ścieżkach mózgu. Zażywanie zbyt wysokich dawek opioidów może skutkować zmniejszeniem częstości oddechów – depresja oddechowa, a czasem nawet zatrzymaniem oddechu.  Wzrosła częstość nadużyć tych leków, a także wielkość stosowanej dawki.

Co szczególnego wyróżnia związki AMPAKINE?

Dr. Mark Varney: Związki AMPAKINE są klasą farmaceutyków, które działają poprzez wzmocnienie sygnałów na połączeniach między komórkami w mózgu. Związki te polepszają aktywność receptorów AMPA w mózgu. Receptory te są aktywowane przez neurotransmiter – glutaminian, najbardziej rozpowszechniony przekaźnik pobudzający w mózgu. Związki AMPAKINE oddziałują w specyficzny sposób z receptorami AMPA , co zmniejsza ilość neurotransmitera potrzebną do wywołania odpowiedzi, i zwiększa jej siłę i długość działania na dowolną ilość  glutaminianu.

Jaki jest mechanizm działania AMPAKINE CX717?

Dr. Mark Varney: Uważa się, że związki AMPAKINE, w tym CX717, pozytywnie modulują obecny w mózgu receptor AMPA dla glutaminianu. Wzmacnia to efekt działania tego neuroprzekaźnika, co z kolei prowadzi do pobudzenia wielu obwodów mózgowych, które odpowiadają za proces uczenia się, zapamiętywania i koncentrację. Co więcej, stymuluje to unikalną strukturę pnia mózgu znaną jako Kompleks Pre-Bötzingera, który prawdopodobnie pełni główną rolę w modulacji i generowaniu napędu oddechowego.

Jakie jest zastosowanie tych preparatów?

Dr. Mark Varney: Należy pamiętać, że opioidy są przepisywane jako środki przeciwbólowe. W czasopiśmie Anesthesiology pojawił się artykuł opisujący dokładnie w jaki sposób związek AMPAKINE CX717 skutecznie odwraca wywołaną przez fentanyl depresję oddechową i bezdech senny u szczurów. W tym samym badaniu wykazano porównywalną siłę działania do antagonisty opioidów Naloxone, który przeciwdziała skutkom działania opioidów na zahamowanie oddychania. CX717 nie wchodzi jednak w interakcje z przeciwbólowymi opiatami. Oznacza to, że CX717 może stać się nowym środkiem farmaceutycznym w leczeniu pacjentów z depresją oddechową przy stosowaniu opiatów, osiągając ten sam efekt terapeutyczny.

Jakie są plany rozwojowe firmy Cortex Pharmaceuticals na najbliższą przyszłość?

Dr. Mark Varney: Do tej pory firma posiada dwa związki AMPAKINE na etapie badań klinicznych: podawany dożylnie CX717 – stosowany w leczeniu depresji oddechowej wywołanej lekami oraz CX1739 wykorzystywany w terapii bezdechu sennego i ADHD. Mamy także bogate portfolio związków na wcześniejszym stadium rozwoju, które oczekują na rozwój kliniczny.

Red. Marta Cipińska