Efekt placebo został przetestowany przez międzynarodowy zespół naukowców z Grecji, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonychu u 104 pacjentów zmagających się z syndromem drażliwego jelita.

Chorzy, którzy posiadali odpowiednią wersję genu kodującego katecholo-O-metlylotransferazę (COMT) – enzym, odpowiedzialny za rozkład katecholamin, takich jak adrenalina, noradrenalina i dopamina, wykazywali znaczną poprawę zdrowia po podaniu placebo. Co więcej, w tym przypadku, efekt terapeutyczny pojawiał się nawet po zastosowaniu akupunktury – metodzie niekoniecznie poważnie traktowanej w lecznictwie.

Jakkolwiek efekt jest zaskakujący, naukowcy wskazują, że niezbędne są kolejne pomiary. Obecnie badania są we wczesnej fazie rozwoju, ale już dają nadzieję na przyszłość. Należy jednak zachować ostrożność, bowiem badania zostały przeprowadzone na małej populacji pacjentów. Ponadto wciąż nie jest jasne czy zaobserwowany efekt placebo dotyczy tylko chorych na zespół drażliwego jelita czy odnosi się do wszystkich chorób.

Pacjenci nie wiedzą, że cukrowe tabletki lub tak jak było w przypadku grupy badanej, akupunktura, są stosowane w ich terapii. Są przekonani, że dostają leki niedostępne na rynku, o nowym mechanizmie działania lub technologii wytwarzania zgodnej z najświeższymi trendami. Pacjenci z grupy badanej podkreślali, że niewątpliwie zastosowano inteligentne urządzenia, które penetrowały ich ciała i dlatego zwalczono chorobę.

W poprzednich latach wielokrotnie wskazywano, że placebo nie posiada najmniejszych właściwości leczniczych i nie może mieć własnego mechanizmu działania. Odpowiedzią może być wspomniana wcześniej dopomina. We wcześniejszych badaniach wykazano bowiem korelację pomiędzy pozytywną odpowiedzią na terapię, a zwiększonym stężeniem dopaminy.

W grupie badanych, charakteryzującej się trzykrotnie większym poziomem dopaminy w przedniej części mózgu zaobserwowano skuteczność terapii akupunkturą placebo. Brak terapii nie przyniósł poprawy stanu zdrowia, co wskazuje, że czynnikiem terapeutycznym było właśnie placebo.

Jaki jest wniosek tych badań? Tak naprawdę ciągle nie wiadomo czy placebo działa czy też nie. Na pewno jednak potrzebne są kolejne badania identyfikujące czynniki, które nawet w sposób niezamierzony mogą wpłynąć pozytywnie na terapię. Skoro placebo zdołało spowodować poprawę stanu zdrowia, można założyć, że troskliwa opieka medyczna lub sam uśmiech lekarza czy farmaceuty przyniesie zbawienny skutek. Wiele jest czynników, wydawałoby się mało istotnych a jednak stanowiących wsparcie w terapiach, dlatego nie można marginalizować ani pomijać żadnego z nich.

Krzysztof Słomiak

Źródło: www.bbc.co.uk, www.plosone.org