Badanie interakcji pomiędzy tak złożonymi układami jakimi są ośrodkowy układ nerwowy (OUN) i układ immunologiczny stanowi duże wyzwanie, którego podjęły się nieliczne grupy naukowców. Do stosunkowo niedawna uważano, że OUN jest immunologicznie uprzywilejowany, a cząstki układu immunologicznego znajdują się w nim jedynie podczas zapalenia czy chorób autoimmunizacyjnych. Dziś wiadomo, że OUN sam lokalnie produkuje cząsteczki układu immunologicznego jak również, że przez barierę krew-mózg przenika niewielka liczba limfocytów i monocytów. Joseph El Khoury i inni naukowcy badali zależności pomiędzy chorobą Alzheimera a układem odpornościowym i wykazali, że odpowiedź immunologiczna może ograniczać postępy choroby. Objawem charakterystycznym dla choroby Alzheimera są dwie formy patologicznych zmian morfologicznych: pierwszą są pozakomórkowe złogi ß-amyloidu - białka wykazującego właściwości neurotoksyczne, a drugą sploty włókien nerwowych. Wydaje się, że złogi ß-amyloidu mogą być główną przyczyną choroby, dlatego też obniżenie jego poziomu jest obiecującym celem terapii. Ten cel może być osiągnięty albo przez zahamowanie produkcji tego białka albo przez zwiększenie jego degradacji. Badacze postanowili sprawdzić czy mikroglej lub monocyty (oba typy komórek to komórki fagocytujące) mogą ograniczyć akumulację ß-amyloidu oraz czy zahamowanie migracji tych komórek spowoduje zwiększenie poziomu białka. Naukowcy wykorzystali fakt, że monocyty i mikroglej wędrują w kierunku wzrastającego stężenia chemokin (cytokin, które na zasadzie chemotaksji regulują wędrówkę komórek układu immunologicznego w procesach zapalnych). Na mysim modelu choroby Alzheimera badacze pokazali, że specyficzny receptor chemokinowy zwiększa migrację mikrogleju (z obszaru mózgu) oraz monocytów (z krwi) do złogów ß -amyloidu. Transgeniczne myszy pozbawione receptora chemokinowego wykazywały większą akumulację ß-amyloidu, wyższy stosunek formy ß-amyloidu bardziej toksycznej do mniej toksycznej oraz prawie trzykrotnie mniejszą przeżywalność. Myszy te miały też zmniejszoną liczbę monocytów i mikrogleju w mózgu. Badania te ukazują fascynujący przypadek jak układ immunologiczny przeciwdziała rozwojowi choroby i że zakłócenie migracji komórek fagocytujących może promować amyloidogenezę. Wyniki te być może będą podstawą do poszukiwania nowych skutecznych terapii przeciw chorobie Alzheimera.


Nature Medicine Volume 13, Number 4, April 2007